Miradzkie lasy leżą na granicy Kujaw i Wielkopolski, stanowią południową granicę Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu, zajmując powierzchnię 8822,4 ha. W granicach administracyjnych nadleśnictwa leży kilka miejscowości ściśle związanych z początkami państwowości polskiej: Mogilno, Strzelno, Kruszwica, miasta te znane z unikatowych w skali kraju obiektów architektury romańskiej, wchodzą w skład tzw. „Szlaku Piastowskiego”. To nie jedyny szlak handlowy przecinający te tereny, słynny „Bursztynowy Szlak” również tędy przebiegał. Z jednym z tych obiektów, mianowicie z klasztorem norbertanek w Strzelnie ściśle wiąże się historia Nadleśnictwa Miradz. Od momentu zatwierdzenia w 1193 roku, przez papieża Celestyna III, dóbr klasztornych do początku roku 1979, kiedy to granice nadleśnictwa uzyskały obecny kształt wiele się zmieniło, jednak pełne uroku, stare poklasztorne lasy nadal stanowią ozdobę Kujaw.      

Oprócz wspomnianego już Jeziora Gopło na terenie nadleśnictwa znajduje się kilka innych pięknych rynnowych jezior: Wójcińskie, Ostrowskie, Pakoskie. Ulokowane nad ich brzegami ośrodki wypoczynkowe cieszą się dużą popularnością. Główny kompleks leśny przecina kanał Ostrowo – Gopło, łączący te dwa jeziora, a także dzięki systemowi zastawek zasilający w wodę znaczną część obszaru leśnego.  Obserwowany w ostatnich latach drastyczny spadek wód spowodował, że wspomniany kanał, oraz śródleśne bagna i mokradła pozostają suche, a w pobliskich jeziorach znacznie obniżyło się lustro wody. Prowadzone są badania mające ustalić wpływ konińskiej  kopalni węgla brunatnego na ten stan. 

Jezioro Skrzyna w 2000 roku

 

Jezioro Skrzynka obecnie

 

            Piękne lasy, jeziora i żyzne ziemie od zarania wieków sprzyjały osadnictwu na tych terenach, dzięki czemu możemy dziś podziwiać m.in.:

●         wczesnośredniowieczne grodzisko w Mietlicy, na wschodnim brzegu jeziora Gopło

●         unikatowe obiekty architektury romańskiej  wchodzące w skład  „Szlaku Piastowskiego”:

1.      Rotunda świętego Prokopa w Strzelnie - największa w Polsce świątynia romańska zbudowana na planie koła.

2.      Klasztory: Benedyktynów w Mogilnie i Norbertanek w Strzelnie, w tym ostatnim znajdują się rzeźbione kolumny cnót i przywar – unikatowe w skali europy

3.      Kolegiata w Kruszwicy

●         „Mysia Wieża”, czyli pozostałość po średniowiecznym zamku, znana z legendy o Popielu,

a ostatnio też z powodu znajdującego się tam podobno czakramu – centrum energetycznego.

●         Jezioro Gopło to nie tylko zabytki na jego brzegach, ale przede wszystkim niezwykle cenny przyrodniczo teren. Jego znaczenie potwierdza objęcie go następującymi formami ochrony: Obszar Natura 2000, Rezerwat Przyrody, Park Krajobrazowy.

            O przyrodniczej wartości tutejszych lasów świadczy min. liczba fragmentów objęta ochroną prawną:

●         Rezerwat Przyrody Nadgoplański Park Tysiąclecia, zajmujący powierzchnię blisko 12700 ha, w tym na terenach administrowanych przez nadleśnictwo 543,09 ha. Celem powołania tego rezerwatu jest ochrona miejsc lęgowych ptactwa wodnego, błotnego i lądowego, a także ptaków przelotnych. W jego skład wchodzi również strefa ochronna wokół miejsca gniazdowania orła bielika.

●         Rezerwat Czapliniec Ostrowo, znajdujący się w oddziale 121a ( 13,89ha) chroniący miejsce lęgowe czapli siwej, oraz ponad dwustuletni drzewostan sosnowy.

●         Park Krajobrazowy Nadgoplański Park Tysiąclecia, którego zadaniem jest ochrona miejsc lęgowych ptactwa, wartości kulturowych i historycznych regionu, oraz swoistych cech nadgoplańskiego krajobrazu.

●         Obszar Chronionego Krajobrazu Lasów Miradzkich, zajmujący powierzchnię 5606 ha, chroniący wyróżniający się krajobrazowo, jeden z większych, kompleks leśny Kujaw.

●         Obszar natura 2000. 538,95 ha powierzchni Nadleśnictwa Miradz wchodzi w skład Nadgoplańskiej Ostoi Ptaków o symbolu PLB 040004. Na terenie tym chroni się populacje dziko występujących ptaków – zwłaszcza wodnych, oraz ich siedliska. W chwili obecnej prowadzone są na gruntach nadleśnictwa prace inwentaryzacyjne, w wyniku których obszar objęty ochroną w ramach programu Natura 2000 może się powiększyć.  

●         Pomniki przyrody – 55 obiektów, wśród których przeważają pojedyncze drzewa, w większości imponujących rozmiarów dęby, jeden głaz narzutowy, oraz zasługujący na szczególną uwagę powierzchniowy pomnik przyrody w oddziale 151 a – jest to 11,84 ha drzewostanu dębowego w wieku 221 lat

●         W samym sercu głównego kompleksu leśnego, wzdłuż kanału Ostrowo-Gopło przebiega ciąg użytków ekologicznych. Jest to duży obszar trzcinowisk, szuwarów i podmokłych łąk, ulubione  miejsce bytowania zwierzyny, a także ciekawych okazów roślin.

●         Spośród zwierząt występujących w Miradzkich Lasach na szczególną uwagę zasługuje orzeł bielik od wielu lat gniazdujący na największym nadgoplańskim półwyspie – Potrzymiechu, liczna populacja żurawia zasiedlająca bardziej podmokłe części leśnych ostępów oraz cała gama ptactwa związana przez cały rok lub tylko w okresie przelotów z Nadgoplańską Ostoją Ptactwa.

●         Różnorodność tutejszych siedlisk znajduje odbicie w bogactwie miejscowej flory, dzięki czemu na tym stosunkowo niewielkim obszarze możemy spotkać rośliny charakterystyczne dla wydawałoby się odległych od siebie obszarów: storczyki, dziewięćsił bezłodygowy, lilia złotogłów, kosaciec syberyjski czy tez całe połacie konwalii majowej.

śródleśne bagno

          

Ostatnie lata to katastrofalny spadek wód powierzchniowych jak i gruntowych . Nastąpiło osuszenie śródleśnych bagien , kanałów i oczek wodnych łącznie z miejscowymi jeziorami . Kujawy od kilkunastu lat stepowieją.

W skład zlewni nadleśnictwa wchodzi kanał Ostrowo - Gopło łączący jeziora Ostrowskie i Gopło . Kanał ten przechodzi przez główny kompleks leśny nadleśnictwa. Powierzchnia jego zlewni wynosi 205 km2 Od 2000 roku zlewnia ta jest wyłączona z odpływu powierzchniowego, gdyż poziom wody w wymienionych jeziorach jest niższy od dna Kanału.

Jezioro Ostrowskie o powierzchni 314,5 ha z uwagi na drastyczne obniżenie wody podzielone zostało na dwie oddzielne części. Wschodni basen jeziora pomimo niezwykle silnej presji turystycznej, utrzymuje cechy jeziora mezotroficznego, a więc o wodach wysokiej jakości. Otoczenie stanowi zwarty kompleks leśny nadleśnictwa . Jezioro Ostrowskie - powierzchnia zlewni wielkości 142,6 km2

W okresie 1961/65 - listopad 2005 r. w położonych w obrębie obszaru hydrologicznego jeziorach Suszewskim i Wilczyńskim naturalny poziom wody obniżył się o 2,94 i 2,74 m . Mniejszy był w graniczącym z nimi jeziorem Budzisławskim - 1,73 m i graniczącymi od wschodu Kownackim i Wójcińskim - 1,71 oraz Ostrowskim - 1,79 m.

Gwałtowne obniżenie poziomu wód nastąpiło w latach 1989 - 1992 oraz 2003-2005 . W jeziorach nastąpiło całkowite lub częściowe odsłonięcie litoralu, strefy brzegowej jezior warunkującej zachowanie różnorodności biologicznej. We wschodniej części jeziora Ostrowskiego usytuowany jest Ośrodek Wypoczynkowy Przyjezierze . Szacuje się, że w ciągu sezonu letniego z wypoczynku w tej miejscowości korzysta około 100 tys. osób . Walory turystyczne tego jeziora obniżają się co roku bardzo znacznie.

Pierwotnie wody z jezior Kownackiego i Wójcińskiego dopływały do jeziora Ostrowskiego przepustem drogowym w miejscowości Wysoki Most , a następnie kanałem Ostrowo - Gopło płynęły do jeziora Gopło . Od 2005 r. dno przepustu leży znacznie powyżej poziomu tych jezior.

Dalsze utrzymywanie się niekorzystnego dla ekosystemów leśnych bilansu wodnego skutkuje znacznymi stratami w drzewostanach i nieodwracalną deprecjacją siedlisk przyrodniczych. Od kilku lat obserwujemy wzmożone zamieranie drzew. Przeprowadzona w 2004 r. lustracja drzewostanów w celu stwierdzenia przyczyn zamierania drzew przez Zakład Ochrony Lasu w Gdańsku pozwoliła na sprecyzowanie następującego wniosku : - przyczyną osłabienia , a w efekcie końcowym nawet zamierania drzew jest obniżenie poziomu wód gruntowych .

W roku 2007 pracownicy RDLP w Toruniu dokonali szacunkowej wyceny strat w lasach zarządzanych przez Nadleśnictwo Miradz, które wynoszą:

w skali jednego roku – 828 000 zł w latach 1997 – 2006 – 8 280 000 zł

Wycenę strat oparto na metodzie określającej obniżenie przyrostu miąższości drzewostanów.

Niewątpliwie sumy opadów jak również średnie temperatury w rejonie Kujaw wskazują trendy bardzo niekorzystne , jednakże działalność kopalni odkrywkowej ma bardzo znaczący wpływ na stan poziomu wód gruntowych jak i powierzchniowych w tym rejonie .

Miejscowe środowiska samorządowe , Konserwator Przyrody , Kujawsko Pomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we Włocławku, Dyrekcja Nadgoplańskiego Parku Tysiąclecia , Związek Gmin Powidzkiego Parku Krajobrazowego, leśnicy, prasa lokalna oraz miejscowa ludność wszyscy są poważnie zaniepokojeni postępującą degradacją środowiska przyrodniczego w rejonie Kujaw. Samorządy gminne w Strzelnie i Jeziorach Wielkich podjęły inicjatywę opracowania „Ocena oddziaływania odwodnień odkrywek w rejonie Kleczewa prowadzonych przez Kopalnie Węgla Brunatnego „Konin” S.A., na poziom wody w jeziorach położonych w wododziale rzeki Noteci i rzeki Warty” pod kierownictwem prof. dr hab. Piotra Ilnickiego , które potwierdza związek spadku poziomu wód z wydobywaniem węgla brunatnego , odwadnianiem i precyzuje konkretne wnioski dotyczące min.: pilnego podjęcia przez Wojewodę Wielkopolskiego we współpracy z Wojewodą Kujawsko-Pomorskim decyzji o niezwłocznym uruchomieniu przerzutu wód kopalnianych z odkrywki Jóźwin IIB do jezior zlewni Noteci, uregulowania gospodarcze wodami w regionie KWB „Konin” oraz Elektrowni Pątnów i Konin poprzez opracowanie „Operatu wodno-prawnego” obejmującego wszystkich użytkowników wody w zlewni Strugi Biskupiej oraz zlewni górnej Noteci do przekroju Pakość na podstawie sieci monitoringu wód podziemnych szczególnie w kierunku północnym i zachodnim, KWB „Konin” winna określić właściwy zasięg leja depresyjnego odkrywek.

Kujawy już od kilkunastu lat stepowieją, o czym świadczą nie tylko wyniki ekspertyz, ale także powoli zmieniająca się roślinność , a także obniżanie się wód w jeziorach. Czy za dwadzieścia lat uboga stepowa roślinność , wyginięcie wiele gatunków ptaków i zwierząt, suche koryto Noteci a zamiast jezior niewielkie oczka wodne , czy tak ma wyglądać ziemia kujawska ?

              Proszę Państwa - trzeba się spieszyć ponieważ czasu na naprawę błędu wyrządzonego przez człowieka w przyrodzie pozostało bardzo mało .